Turystyka piesza

Szlaki turystyczne

Do dyspozycji odwiedzających TPN jest 275 km znakowanych szlaków turystycznych o różnych stopniach trudności: od bardzo łatwych po bardzo trudne i wyposażone w urządzenia asekuracyjne jak łańcuchy, klamry i drabinki. Szlakami można wędrować indywidualnie bądź z przewodnikiem, przy czym grupy zorganizowane i wycieczki muszą być prowadzone przez uprawnionych przewodników tatrzańskich.

Większość szlaków turystycznych jest dwukierunkowa. Jednokierunkowe są tylko niektóre fragmenty, gdzie wprowadzono takie zasady poruszania, aby poprawić komfort przemieszczania oraz zwiększyć bezpieczeństwo. Są to:

• szlak przez Jaskinię Smoczą Jamę na odcinku od drabinki w Wąwozie Kraków do Polany Pisanej. Ruch na tym odcinku odbywa się w kierunku od drabinki do Polany Pisanej
• szlak przez Jaskinię Mylną na odcinku od wejścia do jaskini do zejścia do Doliny Kościeliskiej. Ruch na tym odcinku odbywa się w kierunku od wejścia do Jaskini Mylnej do zejścia Doliny Kościeliskiej
• szlak przez Jaskinię Mroźną na odcinku od wejścia do jaskini do zejścia do Doliny Kościeliskiej. Ruch na tym odcinku odbywa się w kierunku od wejścia do Jaskini Mroźnej do zejścia do Doliny Kościeliskiej
• szlak przez kopułę szczytową Giewontu. Ruch na tym odcinku odbywa się w kierunku przeciwnym do ruchu  wskazówek zegara
• szlak turystyczny Orla Perć na odcinku od przełęczy Zawrat do Koziego Wierchu. Ruch na tym odcinku odbywa się w kierunku wschodnim, tj. od przełęczy Zawrat w stronę Koziego Wierchu

Jak oznakowane są szlaki?

Szlaki turystyczne są oznakowane. Do tego celu używa się pięciu kolorów: czarnego, czerwonego, zielonego, niebieskiego, żółtego. Kolory nie wskazują trudności szlaku, a jedynie służą identyfikacji danego szlaku w terenie.
Często warunki terenowe uniemożliwiają umieszczenie znaku na jakimś odcinku szlaku, jednak zwykle bardzo krótkim. Przed każdą wycieczką warto jednak zapoznać się z przebiegiem szlaków, którymi zamierzamy wędrować,  z mapy czy przewodnika, a także zabrać te wydawnictwa ze sobą. Szeroki wybór publikacji dotyczących Tatrzańskiego Parku Narodowego oferują punkty Informacji Turystycznej TPN.

Szlaki oznakowane są również za pomocą kierunkowskazów, znajdujących się zwykle na początku, na końcu, a także na skrzyżowaniach szlaków. Na kierunkowskazach widnieje nazwa punktu docelowego oraz czas potrzebny na dotarcie na miejsce. Należy pamiętać, że czas podany na kierunkowskazie może się wydłużyć w przypadku długich odpoczynków na trasie, a także pogorszenia warunków pogodowych.

Szlaki zimą

Na szlakach turystycznych, na których zimą uprawiana jest turystyka, obowiązują znaki letnie. Jednak w okresie zalegania pokrywy śnieżnej znaki mogą być niewidoczne, a większość szlaków nie jest dodatkowo oznakowana. Szczególnie dotyczy to szlaków położonych powyżej górnej granicy lasu. Korzystanie z nich wymaga dobrej znajomości ich przebiegu w terenie. Na szlakach położonych powyżej górnej granicy lasu turystyka zimowa może odbywać się z ewentualnym odstępstwem od ich przebiegu w najbliższej odległości zapewniającej bezpieczeństwo poruszania się. W zależności od warunków dodatkowemu oznakowaniu w okresie zimowym mogą podlegać następujące odcinki szlaków:

• zimowy wariant dojścia do schroniska PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich z Doliny Roztoki (szlak czarny)
• szlak turystyczny przez Królową Rówień (szlak niebieski)

Przypominamy, że szlaki nie są zamykane ze względu na zagrożenie lawinowe. Każdy turysta sam podejmuje decyzję o wyjściu w góry.

Więcej informacji na temat zasad zachowania się podczas zimowych wycieczek można znaleźć tutaj.

Za co trzeba zapłacić?

Za wstęp na teren TPN pobierane są opłaty, które są przeznaczane na tworzenie i utrzymanie infrastruktury turystycznej (wynajem przenośnych toalet, sprzątnie i remonty szlaków, wymianę oznakowań itp.) i edukacyjnej parku narodowego oraz na ochronę przyrody. 15 proc. wpływów z tych opłat przeznacza się na dofinansowanie działalności ratowniczej Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Aktualnie obowiązujące stawki opłat można znaleźć tutaj.

Czy są jakieś szczególne ograniczenia?

W okresie od 1 grudnia do 31 maja zamykane się dla ruchu turystycznego następujące odcinki szlaków turystycznych:

• Przełęcz w Grzybowcu - Wyżnia Kondracka Przełęcz
• Dolina Tomanowa - Chuda Przełączka
• Dolina Pięciu Stawów Polskich - Świstówka Roztocka - Morskie Oko

Szlaki te zamykane są ze względu na ochronę przyrody.

W okresie od 1 kwietnia do 30 listopada wszystkie szlaki turystyczne podlegają zamknięciu od zmierzchu do świtu.

Na szlakach turystycznych obowiązuje ruch prawostronny. Dotyczy to szczególnie szlaków prowadzących dolinami, gdzie występuje bardzo duży ruch turystyczny.

Przewodnik tatrzański. Kiedy, po co i gdzie szukać

Wszystkie wycieczki wchodzące na teren Tatrzańskiego Parku Narodowego mają obowiązek znajdować się pod opieką przewodnika tatrzańskiego. Obowiązek ten wynika z § 3 załącznika nr 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 1997 r. (Dz.U. Nr 57 poz. 358) w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, kąpiących się i uprawiających sporty wodne. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu wycieczki piesze lub narciarskie na terenach górskich leżących na obszarach parków narodowych i rezerwatów przyrody oraz leżących powyżej 1000 m n.p.m. mogą prowadzić tylko górscy przewodnicy turystyczni.

Przypomnijmy także, że zgodnie z art. 30 ustawy o usługach turystycznych organizatorzy turystyki są obowiązani zapewnić klientom uczestniczącym w imprezach turystycznych opiekę osób posiadających kwalifikacje odpowiednie do rodzaju imprezy. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, za odpowiednie kwalifikacje uważa się, w zależności od rodzaju imprezy, uprawnienia przewodnika turystycznego. Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego są to uprawnienia Przewodnika Górskiego Tatrzańskiego. Organizatorzy turystyki są obowiązani wystawić przewodnikowi turystycznemu pisemne zlecenie, określając w nim miejsce lub obszar oraz czas świadczenia usługi, a także, jeżeli jest to konieczne, upoważnienie do działania w imieniu organizatora w zakresie niezbędnym do prowadzenia imprezy turystycznej.
Uprawnienia przewodnika tatrzańskiego oraz poprawność wykonywania przez niego zadań, podlega kontroli, m.in. przez upoważnionych przez marszałka województwa pracowników Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Kontrolujący ma prawo, po przedstawieniu upoważnienia i dokumentu stwierdzającego tożsamość, żądać od prowadzącego grupę legitymacji przewodnickiej. Wyniki kontroli są przekazywane do marszałka, który w przypadku powtarzających się uchybień może zawiesić uprawnienia przewodnika. 
Uprawnienia przewodnika turystycznego mogą być zawieszone za powtarzające się uchybienia w wykonywaniu zadań lub postępowaniu przewodnika:

1) jeżeli uchybienie stwierdzą osoby uprawnione do kontroli;

2) w wypadku skarg potwierdzonych co do ich słuszności.

Zawieszenie uprawnień przewodnika turystycznego może nastąpić na okres do 12 miesięcy. Przywrócenie zawieszonych uprawnień marszałek województwa może uzależnić od zdania egzaminu sprawdzającego, obejmującego część lub całość zakresu umiejętności wymaganych od przewodnika turystycznego.

Kontrolujący mogą także wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o ukaranie, ponieważ wykonywanie bez wymaganych uprawnień zadania przewodnika turystycznego wyczerpuje znamiona wykroczenia uregulowanego w art. 60.1 § 4 pkt 1 Kodeksu wykroczeń.
Obecność przewodnika jest ważna nie tylko ze względu na przepisy. Przewodnik dotrzymuje grupie towarzystwa, ale przede wszystkim  przekazuje wiedzę o odwiedzanym terenie i zasadach zachowania sie w górach, potrafi zareagować w razie niebezpieczeństwa. Może również doradzić w wyborze trasy, uwzględniając możliwości podopiecznych i warunki panujące w górach, a także pomóc zaplanować dłuższy pobyt pod Tatrami.

Tatrzański Park Narodowy nie oferuje bezpłatnych usług przewodnickich. Przewodnika należy szukać indywidualnie lub poprzez koła przewodnickie i biura turystyczne. Wszystkie koła przewodników tatrzańskich skupione są w Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego.
 

Jesteś w parku narodowym!

• Wędruj tylko po szlakach turystycznych. Dzięki gęstej sieci szlaków możesz zobaczyć niemal każdy zakątek Parku. 
• Nie hałasuj. W sąsiedztwie szlaków mieszkają zwierzęta i nie należy ich niepokoić.
• Śmieci i inne nieczystości zabierz ze sobą i wyrzuć w domu, hotelu czy pensjonacie. Pozostawione odpadki stanowią zagrożenie dla zwierząt, które skuszone ich zapachem -
  mogą je zjeść. Takie zdarzenie może doprowadzić do choroby, a nawet śmierci zwierzęcia. Z tego też powodu nie ma na terenie Parku koszy na śmieci.
• Płoszenie lub niepokojenie zwierząt może je narazić na niepotrzebny stres. Spotkanie dzikiego zwierzęcia na terenie Parku nie należy do rzadkości. W takich przypadkach w miarę możliwości spokojnie się oddal bądź omiń je. Nigdy nie podchodź do zwierzęcia, np. aby zrobić mu zdjęcie. Pamiętaj, że dzikie zwierzęta mogą być niebezpieczne dla człowieka.
• Dokarmianie zwierząt nie poprawi ich losu. Wręcz przeciwnie. Dlatego zawsze zabieraj ze sobą niedojedzone kanapki, owoce lub warzywa. Twoje postępowanie może zmienić zachowanie zwierząt, przyzwyczaić je do łatwo zdobywanego pożywienia i spowodować „zaczepianie” kolejnych turystów. Taki proces, zwany synantropizacją, jest praktycznie nieodwracalny i zawsze kończy się źle dla zwierząt, a czasem i dla turystów. Dotyczy to wszystkich zwierząt, począwszy od ptaków i ryb, a skończywszy na drapieżnikach, jak lisy i niedźwiedzie.
• Kwiaty, podobnie jak gałązki, grzyby, borówki, maliny pozostają w Parku pod ochroną, więc ich nie zbieraj. Skały niech również pozostaną na swoim miejscu.
• Nie niszcz wyposażenia szlaków. Ławki są po to, aby na nich odpocząć, drogowskazy po to, aby wskazywać odpowiedni kierunek, a tablice zawsze przekazują jakąś informację. Każdy zniszczony element infrastruktury turystycznej może doprowadzić do zagrożenia zdrowia bądź życia innego turysty.
• Wewnątrz Parku znajduje się gęsta sieć schronisk turystycznych, z których wszystkie szlaki są bez trudu dostępne, nie ma więc potrzeby, aby w jakimkolwiek miejscu rozbijać namiot.
• Małe i duże zbiorniki, górskie rzeki nie są miejscem, gdzie można pływać, myć się czy płukać brudne naczynia. W wodach tych często żyją rzadkie gatunki zwierząt i każde takie działanie jest dla nich szkodliwe. Wody te są również wykorzystywane jako źródła wody pitnej dla schronisk. 
• Nie pal ognisk, tytoniu, nie używaj otwartego ognia z wyjątkiem wyznaczonych i oznakowanych miejsc.
• Nie wprowadzaj na szlaki psów. Pomimo że pies prowadzony jest na smyczy, nie szczeka, nie siusia i jest bardzo karny, dzikie zwierzęta i tak doskonale go wyczuwają. Jest to szczególnie niebezpieczne w okresie ich narodzin, a także w okresie prowadzenia młodych przez matki. Tak więc turysta prowadzący psa naraża na niebezpieczeństwo siebie oraz swojego pupila.  Zakaz dotyczy całego terenu Parku. Na terenie Podhala istnieją już "psie hotele", które zapewniają psom doraźną kilkugodzinną opiekę; więcej informacji możesz znaleźć np. tutaj.

Zasady udostępniania terenu Parku dla turystyki przedstawione są szczegółowo w ustawie o ochronie przyrody oraz w Zarządzeniu nr 1/2012 dyrektora TPN w sprawie ruchu pieszego, rowerowego oraz uprawiania narciarstwa na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, dostępnym tutaj.

Czy można w Parku zwiedzać jaskinie?

Dla ruchu turystycznego udostępniono 6 jaskiń, przez które prowadzą znakowane szlaki turystyczne. Są to:
 

• Dziura w Dolinie ku Dziurze
• Mroźna w Dolinie Kościeliskiej
• Smocza Jama w Wąwozie Kraków (w Dolinie Kościeliskiej)
• Mylna w Dolinie Kościeliskiej
• Raptawicka w Dolinie Kościeliskiej
• Obłazkowa w Dolinie Kościeliskiej

Tylko Jaskinia Mroźna jest oświetlona i pobiera się tam dodatkową opłatę za wstęp. Jaskinia czynna jest w okresie od 1 maja do 31 października. Aby zwiedzać pozostałe jaskinie, trzeba mieć latarkę.

W Tatrach Słowackich dla ruchu turystycznego udostępniona jest Jaskinia Bielska. Zwiedza się ją przy sztucznym świetle, grupowo i w towarzystwie przewodnika.

Czy w Parku jest dostępny regularny transport?

W niektórych dolinach można skorzystać z przejażdżki zaprzęgiem konnym latem bądź saniami zimą:

• w Dolinie Chochołowskiej (od Siwej Polany do schroniska)
•  w Dolinie Kościeliskiej (od parkingu Kiry do Polany Pisanej)
• w Dolinie Bystrej (od Kuźnic do schroniska na Kalatówkach)
• w Dolinie Rybiego Potoku (od Palenicy Białczańskiej do Włosienicy)

Opłaty ustalane są indywidualnie z właścicielami zaprzęgów.

Gdzie można zaparkować samochód?

Parkingi dla samochodów osobowych i autobusów administrowane przez TPN działają w następujących miejscach (przy każdym z nich wydzielono określoną liczbę bezpłatnych  miejsc dla osób  niepełnosprawnych):

• Dolina Kościeliska (Kiry) – płatny, pojemność około 50  samochodów, 1  bezpłatne miejsce dla niepełnosprawnych
• Dolina Małej Łąki – płatny, pojemność około 40  samochodów, 1  bezpłatne miejsce dla niepełnosprawnych
• Wierch Poroniec – płatny, pojemność około 40  samochodów, 1  bezpłatne miejsce dla niepełnosprawnych
• Palenica Białczańska – płatny, pojemność około 550  samochodów, 3  bezpłatne miejsca dla niepełnosprawnych

 Opłaty parkingowe kształtują się następująco:

• Dolina Kościeliska (Kiry) – 5 zł – motocykle,  10 zł – samochody osobowe,  20 zł – autokary
• Dolina Małej Łąki – 5 zł – motocykle,10 zł – samochody osobowe, 20 zł – autokary, 5 zł – samochody osobowe do 3 godzin
• Wierch Poroniec – 5 zł – motocykle,  15 zł – samochody osobowe, 25 zł – autokary
• Palenica Białczańska – 10 zł – motocykle,  25 zł – samochody osobowe, 30 zł – samochody osobowo-ciężarowe i ciężarowe,  35 zł – autokary

Parkingi znajdują się także u wylotu szlaku do Doliny Suchej Wody, na Wiktorówki, dolin Strażyskiej,  Olczyskiej (Jaszczurówka) i Kościeliskiej.  Parkingi te nie są  administrowane przez TPN, są własnością prywatnych właścicieli lub starostwa tatrzańskiego (Doliny Suchej Wody, Wiktorówki).

Do wszystkich punktów wejścia, gdzie istnieje możliwość dojazdu, można się dostać publicznymi środkami transportu. Nie ma wówczas konieczności parkowania samochodu, a wycieczkę można zakończyć w dowolnym punkcie.

Gdzie znajdę jakieś punkty gastronomiczne?

Na terenie TPN działają dwa zarządzane przez Park punkty gastronomiczne. Są to  Herbaciarnia w Dolinie Strążyskiej oraz tzw. Barobus na Palenicy Białczańskiej. Można równiez skorzystać z sieci schronisk PTTK.

Przez Tatry na Słowację. Granica państwa

Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego granicę ze Słowacją można przekraczać w miejscach, gdzie spotykają się szlaki turystyczne obydwu Parków.

Jeżeli poruszamy się samochodem, to granicę w najbliższym otoczeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego można przekraczać na przejściach granicznych:
 

• Chochołów - Suchá Hora
• Łysa Polana - Javorina
• Jurgów - Podspady

Turystyka piesza w Tatrach Słowackich

Informacje o zasadach udostępniania dla turystyki pieszej Tatr Słowackich można znaleźć na stronie internetowej TANAP-u.